Quẻ Dịch: Cách Lập Và Giải Đoán (3) - Bí Quyết Lật Mở Thế Giới Kinh Dịch

Chào bạn thân mến! Rồi chúng ta đã đi qua phần Nhập Môn Kinh Dịch. Đó là những điểm cần thiết để chúng ta bước vào phần vô cùng thú vị: Bói quẻ và Giải...

tacgia

Chào bạn thân mến! Rồi chúng ta đã đi qua phần Nhập Môn Kinh Dịch. Đó là những điểm cần thiết để chúng ta bước vào phần vô cùng thú vị: Bói quẻ và Giải đoán. Nếu bạn vẫn chưa rõ, hãy quay lại và nghiên cứu thêm một lần nữa.

Phần II

A. Nghi Thức Bói Và Luật Cảm Ứng

Việc bói muốn thành công, ta cần có lễ nghi và thành khẩn. Trong bói (bốc, phệ...), luật cảm ứng rất quan trọng. Người xin quẻ (người hỏi) phải cảm thấy thành khẩn để thần minh (Dịch) mới đáp ứng. Sự thành khẩn phải được thể hiện từ thái độ trân trọng đối với vật bói cho đến nghi thức tiến hành phép bói.

  1. Khi không dùng, Kinh Dịch nên được bọc lại sạch sẽ bằng vải hay lụa (lụa điều - rose silk- tốt nhất) và để ở chỗ cao thích hợp, không thấp hơn vai người lớn đứng thẳng. Các thẻ bói (nếu bói bằng cỏ thi) hoặc ba đồng tiền (nếu bói bằng đồng tiền) được đặt trong hộp có nắp đậy và không được dùng cho mục đích khác. Hộp này nằm kế bên quyển Kinh Dịch.

  2. Trước khi lập quẻ, hãy rửa tay sạch sẽ. Trải một tấm vải (hoặc giấy) sạch lên một cái bàn ở giữa phòng. Đặt bọc Kinh lên bàn, tháo vải lụa bọc Kinh và trải rộng ra, xoay Kinh Dịch sao cho Kinh hướng về phía Nam (nghĩa là người đứng mặt hướng về hướng Bắc đọc thấy chữ trên Kinh in thuận). Dưới Kinh, về phía Nam, đặt một bát nhang, hộp đựng thẻ bói (hoặc đồng tiền) và hai khay nhỏ (nếu bói bằng cỏ thi) hoặc một cái bát (nếu bói bằng đồng tiền) và giấy viết.

Thai Do Truoc Khi Lap Que

  1. Người xin quẻ đứng trước bàn, lưng hướng về phía Nam (tức nhiên mặt hướng về hướng Bắc), quỳ xuống và lạy 3 lạy. Sau khi lạy xong, vẫn ở vị trí quỳ, đốt nhang và khấn (khấn thầm hoặc ra tiếng, tùy). Trong lúc khấn, tay phải cầm bó thẻ bói (50 thẻ), đặt nằm ngang, hoặc 3 đồng tiền, đảo ba vòng theo chiều kim đồng hồ trong khói nhang đang xông lên.

Cách khấn:

"Mượn Người vật bói lớn (2 lần) Tôi (chức tước, tên họ) vì việc (chi đó) chưa biết nên hay không? Vậy nên đem lời nghi hoặc hỏi thần linh! Việc sẽ lành dữ, được mất, hối tiếc hay lo sợ. Người có linh thiêng hãy báo cho rõ!"

"Giả nhĩ thái phệ hữu thường. Giả nhĩ thái phệ hữu thường. Mỗ (quan tính danh) kim dĩ mỗ sự vị tri khả phủ. Viên chất sở nghi vu thần vu linh. Cát hung đắc thất, hối lậu ưu ngu, duy nhĩ hữu thần, thượng minh cáo chi."

Sau khi khấn xong, bạn có thể bắt đầu lập quẻ và đoán quẻ.

  1. Khi bói xong, hãy thắp một nén nhang nữa, lạy 3 lạy và sau đó cất dụng cụ bói trở về chỗ cũ.

Thời đại ngày nay, đặc biệt là trong thế kỷ 21, chúng ta không cần phải có riêng sách Kinh Dịch vì chỉ cần sử dụng Google Search, bạn có thể tìm ra quẻ Dịch mà bạn muốn. Tuy nhiên, nếu có sách Kinh Dịch, thì càng tốt vì sự thành khẩn của bạn sẽ trở nên toả sáng hơn.

B. Các Phương Pháp Lập Quẻ Dịch

Người xưa biết hai cách bói: Bói bằng mu (mai) rùa được gọi là bốc và bói bằng cỏ thi được gọi là phệ.

Cách bói bốc: Bói bằng mu (mai) rùa, căn cứ vào hình nét nứt trên mu/yếm rùa để đoán.

Cách bói phệ: Dùng bát quái để đoán. Cách này đơn giản hơn cách bói bốc, vì hình nét nứt trên mu/yếm rùa đã không còn rõ ràng, khó biện giải. Trong khi đó, những quẻ và hào trong phép bói bằng cỏ thi đã có sẵn và mỗi quẻ, mỗi hào đều có lời đoán riêng. Khi bói gặp quẻ nào, hào nào, bạn chỉ cần dựa vào lời đoán sẵn đó để suy luận, việc sẽ dễ dàng hơn nhiều. Vì vậy, phép bói này - bói phệ - được xem là dễ dàng.

Ngày nay, để đơn giản hơn nữa, người ta dùng 3 đồng tiền, xúc sắc, hoặc bài cào để gieo lấy quẻ.

Muốn lập được quẻ, bạn phải lập được 6 hào trước. Sau khi có được 6 hào, sắp các hào này theo thứ tự từ dưới ngược lên trên, bạn sẽ lập được một quẻ bói Dịch.

Cách Lập Hào

I. Cách lập bằng cỏ thi

Cỏ thi (tiếng khoa học gọi là Achillea sbirica) là một loại cây nhỏ cao khoảng một thước, giống như cây cúc, có hoa trắng hoặc hồng nhạt, mọc ở Trung Quốc. Để lập hào, bạn cần 50 cọng cỏ thi, mỗi cọng dài khoảng 8-10 inch (25-30 cm). Nếu không có cỏ thi, bạn có thể thay thế bằng đũa tre vuốt nhỏ lại.

  • Vật bói: Kinh Dịch, 50 cọng cỏ thi (hoặc 50 cọng đũa tre), giấy viết.
  • Để thuận tiện, ta quy ước các ngón bàn tay trái: ngón trỏ (1), ngón giữa (2), ngón áp út (3) và ngón út (4).
  • Cần thực hiện 3 lần để lập một hào, tức là 18 lần để lập một quẻ bói Dịch.
  1. Cách lập hào sơ (hào 1)
  • Lần 1: Trả 1 que bói (thẻ bói) lại vào hộp (hộp đựng các que bói), chỉ dùng 49 que bói thôi. Que này đại diện cho Thái Cực (người quan sát).

  • Giữ 49 que bói ở tay trái, tập trung vào câu hỏi đã đặt ra. Nhắm mắt, hãy nghĩ về câu hỏi trong đầu, dùng tay phải nắm lấy một mớ que bói từ 49 que ở tay trái, rồi tách ra. Lúc này, bạn sẽ có 2 mớ que bói: một mớ ở tay trái và một mớ ở tay phải. Đặt mỗi mớ vào một khay:

  • Khay A: mớ ở tay trái (đại diện cho Thiên)

  • Khay B: mớ ở tay phải (đại diện cho Địa)

  • Lấy một que từ mớ ở khay B kẹp vào giữa ngón 3 và ngón 4 của bàn tay trái (que này đại diện cho Nhân).

  • Tay phải tách mớ A thành từng đợt 4 que (đại diện cho 4 mùa) sao cho số que dư còn lại là ≤ 4. Lấy số que dư đó kẹp vào giữa ngón 2 và ngón 3 của bàn tay trái.

  • Tay phải tách mớ B thành từng đợt 4 que giống như trên (sao cho số que dư còn lại là ≤ 4), rồi lấy số que dư đó kẹp vào giữa ngón 1 và ngón 2 của bàn tay trái.

  • Tổng số que trên bàn tay trái sẽ là 5 hoặc 9. Hãy để số que này đi qua một bên: đó là kết quả lần 1.

  1. Cách lập hào nhị (hào 2)

Gom lại đủ 49 que bói, thực hiện y hệt như trên, sau 3 lần, bạn sẽ có một tổng số que là 6, 7, 8 hoặc 9. Dựa vào bảng bói, bạn sẽ biết đó là hào nào!

Các hào 3, 4, 5, 6 cũng được lập tương tự như vậy! Tóm lại, mất 18 lần thao tác, bạn sẽ có được 6 hào. Sắp xếp các hào này theo thứ tự từ dưới lên trên, bạn sẽ lập được một quẻ bói Dịch. (Xem thêm cách thứ 2 ở phần ghi chú cuối bài)

Cách lập bằng gieo 3 đồng tiền

Phương pháp bói đòi hỏi sử dụng cỏ thi phức tạp và tốn thời gian nhất. Tuy nhiên, nó mang lại cảm ứng tốt nhất!

Ngày nay, chúng ta không sử dụng phương pháp bói đó nữa, mà thay vào đó, chúng ta dùng phương pháp gieo ba đồng tiền vào lòng một cái bát. Phương pháp này đơn giản hơn nhiều!

Trước khi lập quẻ, hãy chuẩn bị sẵn ba đồng tiền giống nhau. Tốt nhất là dùng đồng tiền "Càn Long thông bảo" vì mặt chính diện của nó có chữ "Càn".

Đồng Càn Long thông bảo được đúc bằng đồng, hình tròn và có lỗ vuông ở chính giữa. Một mặt có ghi bốn chữ "Càn Long thông bảo" bằng chữ Hán, mặt còn lại có họa tiết ký hiệu riêng của đồng tiền. Nếu không có đồng Càn Long, bạn có thể dùng đồng quarter (25 cent US nếu bạn sống ở Mỹ). Quy ước là:

  • Mặt có chữ Càn Long thông bảo (hoặc đầu hình của đồng quarter US) là mặt ngửa: dương (H: Head)
  • Mặt còn lại có họa tiết (mặt ghi năm của đồng quarter US) là mặt sấp: âm (T: Tail)

Trước khi bắt đầu gieo quẻ, hãy chuẩn bị giấy và bút để ghi lại năm tháng, ngày giờ gieo quẻ, và một cái bát sạch để gieo ba đồng tiền xuống.

Trước khi gieo quẻ, hãy thực hiện nghi thức như đã nói ở trên, sau đó bắt đầu gieo đồng tiền. Hãy nhớ phải thật thành tâm và tôn kính, nếu không, kết quả có thể không như ý muốn.

  1. Bước thứ nhất là khởi quẻ

Quẻ rất coi trọng "tâm thành thì linh ứng", vì vậy trước khi gieo quẻ, hãy thật tĩnh tâm và nhớ đọc trong lòng câu hỏi mình muốn hỏi. Sau đó, hãy bỏ ba đồng tiền vào lòng bàn tay, lắc qua lắc lại và sau đó gieo cả ba xuống cái đĩa, sau đó quan sát mặt ngửa của đồng tiền. Lúc này, có thể xuất hiện bốn tình huống sau:

  • 1 đồng sấp (H H T: dương dương âm) là hào Thiếu dương (tĩnh): ___
  • 2 đồng sấp (H T T: dương âm âm) là hào Thiếu âm (tĩnh):
  • 3 đồng đều sấp (T T T: âm âm âm) là hào Lão âm (động): -x-
  • 3 đồng đều ngửa (H H H: dương dương dương) là hào Lão dương (động): -o-

Đây là lần gieo thứ nhất, bạn sẽ có một hào (âm hoặc dương, tĩnh hoặc động). Thực hiện tổng cộng 6 lần gieo, bạn sẽ có được 6 hào. Tổng số 6 hào này sẽ là quẻ Dịch.

  1. Bước thứ hai là vẽ hào

Hãy nhớ quy tắc "Vật cực tất phản" (sự vật phát triển tới đỉnh điểm thì sẽ phản ngược trở lại): Lão dương là dương cực biến âm, Lão âm là âm cực biến dương. Điều này có nghĩa là Lão dương -o- biến thành âm , và Lão âm -x- biến thành dương ___.

Khi vẽ hào, hãy bắt đầu từ hào sơ tới hào thượng, tức là theo trật tự từ dưới ngược lên trên. Chồng các hào theo thứ tự này, bạn sẽ có quẻ Dịch. Quẻ gốc sau khi biến hóa được gọi là quẻ biến.

Cách lập bằng gieo xúc sắc

Như đã biết, số vị trí lẻ (1, 3, 5) là dương và số vị trí chẵn (2, 4, 6) là âm. Với phương pháp này, ta sử dụng 3 con xúc sắc. Chỉ quan tâm đến số vị trí chẵn và lẻ.

Thực hiện nghi thức như trên và sau đó lắc đều 3 con xúc sắc, lắc trong khi tập trung vào câu hỏi đã đặt. Sau đó, hãy gieo cả 3 con xuống đĩa. Nếu:

  • Lẻ nhiều hơn: hào Thiếu dương (tĩnh): ___
  • Chẵn nhiều hơn: hào Thiếu âm (tĩnh):
  • Cả 3 con đều chẵn: hào Lão âm (động): -x-
  • Cả 3 con đều lẻ: hào Lão dương (động): -o-

Đây là lần gieo thứ nhất, bạn sẽ có một hào (hào 1). Thực hiện thêm 5 lần nữa, bạn sẽ có thêm 5 hào (hào 2-6). Tổng cộng 6 hào này sẽ lập thành quẻ.

Trong các cách lập quẻ Dịch, cách sử dụng 50 que cỏ thi là phức tạp và tốn thời gian nhất. Tuy nhiên, nó mang lại cảm ứng tốt nhất!

Cách Vẽ Hào - Lập Quẻ Bói

Hãy nhớ quy tắc đã nêu ở trên là "Vật cực tất phản" (sự vật phát triển tới đỉnh điểm thì sẽ phản ngược trở lại): Lão dương là dương cực biến âm, Lão âm là âm cực biến dương. Nếu bạn vẽ hào theo trật tự từ dưới lên trên, bạn sẽ lập được quẻ Dịch.

Thí dụ: Lần đầu bạn được một hào âm tĩnh, lần thứ nhì được một hào dương tĩnh, lần thứ ba được một hào âm tĩnh, lần thứ tư, thứ năm, thứ sáu đều được những hào dương tĩnh, khi vẽ xong các nét, bạn sẽ có quẻ Thiên Thủy Tụng.

Quẻ Thiên Thủy Tụng là một quẻ tĩnh, vì không có hào nào động cả.

Nếu lần gieo thứ năm, bạn được hào dương động, vẫn là quẻ Thiên Thủy Tụng, nhưng có hào 5 động. Hào 5 biến thành âm và bạn sẽ có quẻ biến là quẻ Hỏa Thủy Vị Tế. Quẻ Thiên Thủy Tụng biến thành quẻ Hỏa Thủy Vị Tế.

Nếu lần gieo thứ nhất, bạn được hào âm động, vẫn là quẻ Thiên Thủy Tụng, nhưng có hào 1 động. Hào 1 là âm động, nó sẽ biến thành dương. Và bạn sẽ có quẻ biến là quẻ Thiên Trạch Lí. Quẻ Thiên Thủy Tụng biến thành quẻ Thiên Trạch Lí.

Quẻ chủ (quẻ gốc) sau khi biến hóa gọi là quẻ biến.

Đồ Biểu 64 Quẻ

Trong đồ biểu 64 quẻ, cạnh ngang (hoành độ) của ô vuông đại diện cho Ngoại quái và cạnh dọc (tung độ) của ô vuông đại diện cho Nội quái.

Khi đã biết được Ngoại quái và Nội quái, dựa vào Đồ Biểu 64 Quẻ (và phần I), bạn sẽ xác định được tên gọi và số của quẻ đã lập!

Đó là một số bước cơ bản để lập quẻ Dịch và giải đoán. Hy vọng bạn đã hiểu và sẵn sàng để khám phá thế giới Kinh Dịch thú vị này. Trân trọng cảm ơn!

Tham khảo: Nguyễn Hiến Lê, Ngô Tất Tố, Wu Wei, Richard Wilhelm, Kiều Xuân Dũng, Đông A Sáng...

1