Nốt ruồi: Những điều cần biết về nguyên nhân, cơ chế hình thành và phân loại

Hầu hết mọi người đều có nốt ruồi, nhưng số lượng và đặc điểm của chúng có thể khác nhau. Nốt ruồi không gây nguy hiểm trừ khi có sự thay đổi bất thường. Trong...

Hầu hết mọi người đều có nốt ruồi, nhưng số lượng và đặc điểm của chúng có thể khác nhau. Nốt ruồi không gây nguy hiểm trừ khi có sự thay đổi bất thường. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu về nguyên nhân, cơ chế hình thành và cách phân loại nốt ruồi.

Nốt ruồi là gì?

Nốt ruồi, hay còn được gọi là mụn ruồi, là những nốt nhỏ sậm màu (hầu hết có màu nâu hoặc đen), có hình tròn hoặc bầu dục, xuất hiện đơn lẻ hoặc theo từng nhóm nhiều nốt liền kề nhau trên da. Chúng có thể xuất hiện ở bất cứ đâu trên cơ thể như lòng bàn tay, lòng bàn chân, da đầu, móng tay, mắt hoặc ở cả bộ phận sinh dục. Thời gian tồn tại của nốt ruồi có thể kéo dài tới 50 năm. Phần lớn nốt ruồi hình thành trong khoảng 25 - 30 năm đầu đời và có thể có từ 10 - 40 nốt ruồi trên mỗi người trưởng thành. Nốt ruồi thường có sự thay đổi chậm về hình dáng và số lượng, có thể đổi màu nhẹ hoặc nhô cao lên hoặc có khi mọc thêm lông. Nốt ruồi cũng có thể mờ dần và biến mất sau đó.

nốt ruồi Nốt ruồi có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc theo từng cụm nhiều nốt liền kề nhau

Cơ chế hình thành của nốt ruồi

Trong 3 lớp cấu trúc da (biểu bì, trung bì và hạ bì), nốt ruồi thường hình thành ở phần dưới của lớp biểu bì. Nốt ruồi được hình thành khi các tế bào sản xuất sắc tố, hay còn gọi là tế bào hắc tố, phát triển và phân bố không đồng đều trên da.

Nguyên nhân gây ra nốt ruồi

Nguyên nhân nốt ruồi xuất phát từ các tế bào hắc tố tập trung thành cụm thay vì lan rộng trên da. Nốt ruồi có thể sậm màu hơn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, trong tuổi dậy thì, trong lúc mẹ mang thai hoặc do thay đổi nội tiết tố. Các tác nhân khác như tiếp xúc lâu dài với tia UV mặt trời cũng có thể gây ra sự hình thành nốt ruồi mới.

Các loại nốt ruồi

Nốt ruồi thường được chia thành 3 loại:

  • Nốt ruồi thông thường: Đây là loại nốt ruồi thường gặp nhất, phần lớn có kích thước nhỏ, sậm màu và lành tính. Nốt ruồi thông thường thường có 1 viền cạnh rõ nét và đều đặn.

  • Nốt ruồi bẩm sinh: Là nốt ruồi được phát hiện ngay từ lúc mới sinh, còn có tên gọi quen thuộc là vết bớt. Loại nốt ruồi này có nguy cơ tiến triển thành u ác tính hơn những nốt ruồi xuất hiện sau sinh. Nếu đường kính nốt ruồi lớn hơn 8mm, nguy cơ ung thư càng tăng cao.

  • Nốt ruồi loạn sản: Còn gọi là nốt ruồi không điển hình. Loại nốt ruồi này thường lớn hơn 5mm với đường viền mờ/ nhạt màu, hình dạng bất thường và màu sắc không đồng đều. Nốt ruồi loạn sản có tính di truyền và người có nhiều nốt ruồi loạn sản càng có nguy cơ gặp phải khối u ác tính, ung thư da.

nốt ruồi loạn sản Trong các loại nốt ruồi, nốt ruồi loạn sản là loại có nguy cơ hình thành u ác tính

Dấu hiệu nhận biết nốt ruồi

Nốt ruồi lành tính và nốt ruồi ác tính có những đặc điểm khác biệt nhau, và có thể quan sát bằng mắt thường.

1. Nốt ruồi lành tính

Dấu hiệu quen thuộc nhất của nốt ruồi lành tính là đốm nhỏ màu nâu. Ngoài ra, còn có những đặc điểm khác như:

  • Màu sắc và kết cấu: Có thể có màu nâu, đen, xanh, đỏ hoặc hồng và màu sắc đồng nhất. Bề mặt của nốt ruồi có thể nhẵn, phẳng hoặc hơi gồ lên.

  • Hình dạng: Phần lớn có hình tròn hoặc hình bầu dục và các bờ viền rõ ràng.

  • Kích thước: Thường có đường kính nhỏ hơn 6mm. Riêng nốt ruồi bẩm sinh có thể lớn hơn bình thường và che phủ một phần gương mặt, cơ thể hoặc tay chân.

2. Nốt ruồi ác tính

Nốt ruồi ác tính có thể là dấu hiệu của ung thư da với những bất thường về hình dạng (các bờ viền giới hạn không rõ), màu sắc không đều, kích thước tăng nhanh hoặc độ nhô cao nhanh gây loét. Nếu có ở vị trí dễ bị tổn thương như dai va chạm hoặc trầy xước, cần chú ý để tránh làm nốt ruồi chảy máu và giảm nguy cơ nhiễm trùng. Nốt ruồi ác tính có thể gây đau nhức, chảy máu, chảy dịch hoặc gây sốt.

Vị trí phổ biến của khối u ở nam giới nằm trên ngực và lưng, trong khi ở nữ giới là cổ. U Melanoma ác tính là một trong những loại ung thư da thường thấy ở phụ nữ trẻ tuổi.

Biến chứng của nốt ruồi

Nốt ruồi thường không gây ra nhiều biến chứng. Tuy nhiên, u ác tính là nguy cơ tiềm ẩn lớn nhất của nốt ruồi. Bản thân nốt ruồi không phải là biểu hiện ung thư da, nhưng các tế bào nốt ruồi loạn sản có thể đột biến và trở thành tế bào hắc tố trong những điều kiện nhất định. Người có nhiều nốt ruồi, đặc biệt là nốt ruồi loạn sản, có nguy cơ cao hơn gặp các bệnh liên quan đến da, đặc biệt là ung thư da. Việc tự kiểm tra da toàn thân ít nhất 3-4 tháng một lần là quan trọng để nhận biết sớm những biến chứng có thể xảy ra.

Chẩn đoán nốt ruồi

Bác sĩ có thể chẩn đoán nốt ruồi bằng cách quan sát trực tiếp hoặc soi da. Khi khám da liễu, bạn sẽ được kiểm tra toàn bộ cơ thể. Bảng danh sách kiểm tra 7 điểm theo hướng dẫn của Viện Y tế và Chăm sóc Quốc gia Anh Quốc (NICE) có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng nốt ruồi.

Nếu nốt ruồi chỉ có những biến đổi nhẹ, bạn nên theo dõi trong vài tuần sau khi được kiểm tra và đo kích thước nốt ruồi. Nếu nghi ngờ có nguy cơ ung thư cao, bác sĩ sẽ thực hiện sinh thiết ngay lập tức. Đối với những trường hợp nghi ngờ ung thư da, các xét nghiệm khác có thể được thực hiện để xác định liệu bệnh đã lan rộng hay chưa.

Tẩy nốt ruồi bằng cách nào?

Hầu hết nốt ruồi không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu bạn không tự tin với nốt ruồi của mình, có thể sử dụng kem che khuyết điểm để che giấu tạm thời. Đối với những nốt ruồi không tốt hoặc muốn loại bỏ triệt để, tẩy nốt ruồi là một phương pháp bạn có thể tham khảo. Tuy nhiên, điều quan trọng là cần đến các cơ sở y tế có bác sĩ chuyên môn để tẩy nốt ruồi, tránh việc tự tẩy nốt ruồi tại nhà mà có thể gây tổn thương và nhiễm trùng. Sau khi tẩy nốt ruồi, bạn cần chú ý giữ vệ sinh vết thương và sử dụng thuốc giảm đau nếu cần. Nếu vết thương sưng đỏ, đau, tiết dịch hoặc có mùi hôi, cần tái khám sớm.

Phòng ngừa nốt ruồi

Số lượng nốt ruồi được quyết định bởi yếu tố di truyền, do đó không có cách ngăn ngừa nốt ruồi. Tuy nhiên, bạn có thể hạn chế sự sậm màu của nốt ruồi cũng như việc xuất hiện nốt ruồi mới bằng cách bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời, đặc biệt là trong giai đoạn niên thiếu.

  • Tránh ra ngoài lúc trời nắng gắt: Hạn chế hoạt động ngoài trời từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều, kể cả khi trời râm mát.

  • Sử dụng kem chống nắng: Sản phẩm chống nắng có chỉ số SPF ít nhất từ 30 và thường được khuyến nghị sử dụng trước khi ra ngoài từ 30 phút và thoa lại sau mỗi 2 tiếng.

  • Đồ bảo vệ: Nón rộng vành, kính râm, quần áo dài tay và các phụ kiện bảo vệ khác sẽ giúp bảo vệ da khỏi tia UV.

Các câu hỏi thường gặp về nốt ruồi

  1. Ai dễ bị nốt ruồi? Nốt ruồi có tính di truyền, do đó, nếu trong gia đình có người có nốt ruồi, khả năng bạn cũng sẽ có nốt ruồi. Người thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cũng có nguy cơ cao hơn xuất hiện nốt ruồi mới.

  2. Có thể ngăn ngừa nốt ruồi mới không? Bạn có thể hạn chế xuất hiện nốt ruồi mới và làm giảm sự sậm màu của nốt ruồi bằng cách bảo vệ da khỏi tác động của ánh nắng mặt trời.

  3. Có nên tẩy nốt ruồi không? Việc tẩy nốt ruồi phụ thuộc vào mong muốn cá nhân và tư vấn của bác sĩ da liễu, đặc biệt là khi nghi ngờ nốt ruồi có nguy cơ ác tính.

  4. Khi nào cần tẩy nốt ruồi? Bạn có thể tham khảo tẩy nốt ruồi nếu bạn cảm thấy nốt ruồi ảnh hưởng đến thẩm mỹ hoặc có nguy cơ ác tính. Tuy nhiên, cần đến các cơ sở y tế có bác sĩ chuyên môn thực hiện quá trình này.

  5. Có nốt ruồi bất thường cần khám ở đâu? Các bệnh viện có chuyên khoa da liễu hoặc phòng khám da liễu với bác sĩ giàu kinh nghiệm là địa điểm bạn có thể thăm khám nếu nghi ngờ nốt ruồi có vấn đề.

Nốt ruồi không gây lo ngại nghiêm trọng tới sức khỏe, nhưng đừng xem nhẹ những thay đổi của nó. Hãy kiểm tra đều đặn và tìm hiểu về nốt ruồi của mình. Nếu bạn nghi ngờ nốt ruồi có những biểu hiện bất thường, nên đi gặp bác sĩ da liễu để được tư vấn và khám chữa trị.

1