Cây Dổi: Trồng và Chăm Sóc Chi Tiết

Từ lâu, cây Dổi đã trở nên quen thuộc với người dân vùng Tây Bắc nhờ vào hương vị độc đáo và được xem là gia vị vàng của núi rừng. Hiện nay, có nhiều...

Từ lâu, cây Dổi đã trở nên quen thuộc với người dân vùng Tây Bắc nhờ vào hương vị độc đáo và được xem là gia vị vàng của núi rừng. Hiện nay, có nhiều loại cây Dổi khác nhau, phổ biến nhất là Dổi lấy gỗ và Dổi lấy hạt. Nhưng hai loại cây này có gì giống nhau? Và chúng có tác dụng trong ẩm thực và điều trị bệnh lý như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết thông tin này qua bài viết dưới đây.

Cây Dổi là gì?

Ở mỗi vùng khác nhau, cây Dổi lại được gọi với một cái tên riêng biệt, phổ biến nhất bao gồm: vàng tâm, giổi lúa, giổi ngọt,... Loài cây này thuộc chi ngọc lan, trong khoa học gọi nhiều với cái tên Michelia tonkinensis.

Ban đầu, cây Dổi xuất hiện chủ yếu ở khu vực Nam Á, thích hợp với những nơi có khí hậu nhiệt đới ẩm. Sau đó, nó dần lan rộng sang nhiều quốc gia khác nhau, và Việt Nam cũng là một trong số đó, đặc biệt là ở các tỉnh Tây Bắc như Lai Châu, Sơn La, Điện Biên,...

Cây Dổi có tên khoa học là Michelia tonkinensis Hình ảnh cây Dổi có tên khoa học là Michelia tonkinensis

Đặc điểm cây Dổi

Cây Dổi có những đặc điểm sinh thái dễ nhận biết, đặc biệt là về chiều cao và quả của chúng. Bạn có thể phân biệt cây Dổi qua một số đặc điểm chính như sau:

  • Thân cây: Là loại cây thân gỗ, có kích thước lớn. Cây Dổi trưởng thành có thể cao hơn 35m và đường kính thân cây khoảng 40-50cm. Phân chia thành nhiều cành, nhánh con, và không có lông nhưng có sẹo vòng. Vỏ cây có màu xám, nhẵn, và có mùi thơm nhẹ.

  • Lá cây: Lá Dổi mọc đơn lẻ, hình dạng bầu dục hơi thuôn dài và nhọn về phía đầu. Kích thước trung bình của lá dao động từ 7-15cm. Màu sắc của lá thay đổi từ xanh nhạt khi còn non đến xanh đậm khi trưởng thành. Viền lá không có răng cưa.

  • Phần hoa: Hoa Dổi mọc ra từ đầu cành, mỗi cánh hoa khá nhỏ và mỏng, có màu trắng trong. Mùi hương nhẹ nhàng và mọc vào khoảng tháng 4 đến tháng 5 hàng năm. Sau khi tàn, hoa sẽ tạo thành quả Dổi.

  • Quả Dổi: Quả Dổi có hình dạng thuôn dài giống trứng và có kích thước từ 6-12cm. Bề mặt quả có các đốm trắng nhỏ. Khi chín, quả có màu đen rất nổi bật. Người ta chỉ lấy phần hạt bên trong quả sau khi đã bóc lớp vỏ ngoài.

Cây Dổi có mấy loại?

Hiện nay, trên thị trường có nhiều giống cây Dổi với kích thước và đặc điểm khác nhau. Dưới đây là một số giống cây Dổi phổ biến:

Cây Dổi xanh

Cây Dổi xanh là giống cây phổ biến và nổi tiếng nhất. Chúng còn được gọi là cây Dổi nếp hay Dổi lấy gỗ. Với kích thước lớn, giống cây này có thể được sử dụng trong nhiều mục đích khác nhau, đặc biệt là lấy gỗ và chế tác đồ nội thất. Ngoài ra, nó cũng mang lại giá trị kinh tế lớn cho người trồng.

Cây Dổi xanh hay còn gọi là cây Dổi nếp Cây Dổi xanh hay còn gọi là cây Dổi nếp

Cây Dổi lấy hạt

Cây Dổi lấy hạt là giống cây sử dụng phần hạt bên trong làm gia vị. Hạt Dổi có vị hơi cay giống hạt tiêu. Khác với cây Dổi lấy gỗ, loại cây này không có sẹo trên lá và thường có ít lá hơn. Quả Dổi của cây Dổi lấy hạt có hình trứng ngược. Thân cây cũng không quá to lớn, vì vậy bạn có thể dễ dàng phân biệt giữa hai loại cây này.

Tác dụng của hạt Dổi

Trong dân gian, hạt Dổi được biết đến với nhiều tác dụng tốt cho con người. Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng hạt Dổi chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe và có thể hỗ trợ điều trị một số bệnh lý.

Thành phần hóa học có trong hạt Dổi

Trong phần thịt quả và hạt Dổi, các hoạt chất như safrol, mety eugenol, camphor, beta-caryophyllene, elemicin,... có tác dụng tạo ra mùi hương đặc trưng và góp phần trong việc điều trị bệnh lý.

Công dụng của hạt Dổi

Hạt Dổi không chỉ là gia vị độc đáo của người dân Tây Bắc mà còn có nhiều tác dụng khác nhau trong việc điều trị một số bệnh lý ở người. Các tác dụng chính của hạt Dổi bao gồm:

  • Làm gia vị: Hạt Dổi được sử dụng làm gia vị giúp món ăn thêm thơm ngon và đậm đà. Bạn có thể kết hợp hạt Dổi với nhiều loại thực phẩm khác nhau để tạo ra các món ngon đa dạng trong gia đình.

  • Chữa xương khớp: Hạt Dổi ngâm cùng rượu và dùng để xoa bóp có tác dụng giảm thiểu các tình trạng thoái hóa khớp, viêm khớp, gai cột sống,... Bạn cũng có thể sử dụng trực tiếp rượu, nhưng nên pha loãng hoặc sử dụng với liều lượng ít.

  • Chữa bệnh đường tiêu hóa: Hạt Dổi khi nấu chín hoặc dùng làm nước chấm giúp hạn chế tình trạng rối loạn đường ruột trong cơ thể.

  • Chữa đau bụng: Hạt Dổi có tác dụng chữa đau bụng, đầy hơi khó tiêu một cách hiệu quả. Bạn có thể sử dụng hạt Dổi dưới dạng bột, chế biến thành món ăn hoặc nước chấm. Nếu bạn chịu được vị cay và hơi nồng, có thể nhai sống 1-2 hạt Dổi để giảm đau bụng hoặc tình trạng đầy hơi.

Lưu ý: Hạt Dổi không thay thế thuốc chữa bệnh, chỉ có tác dụng hỗ trợ và giảm triệu chứng. Vì vậy, nếu bạn đang điều trị bệnh cần kết hợp với thuốc theo chỉ định của bác sĩ để đạt hiệu quả tốt nhất.

Hạt Dổi khô - Gia vị vàng của núi rừng Tây Bắc Hạt Dổi khô - Gia vị vàng của núi rừng Tây Bắc

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây Dổi lấy hạt

Việc trồng và chăm sóc cây Dổi lấy hạt không quá khó, nhưng cần đáp ứng đủ điều kiện về khí hậu, ánh sáng và phân bón để cây phát triển và cho ra trái thường xuyên, năng suất cao. Dưới đây là một số bước cần thiết:

  • Chuẩn bị giống cây: Bạn có thể chọn giống cây Dổi ghép hoặc gốc ươm từ hạt, tùy thuộc vào nhu cầu. Khi chọn giống, chú ý chọn những cây có chất lượng tốt, không bị sâu bệnh, lá xanh tươi và mọc thẳng.

  • Chuẩn bị đất trồng: Đất trồng tốt nhất là đất sâu ẩm, có độ thoát nước tốt, đặc biệt là đất Feralit. Bạn cũng nên đảm bảo độ tơi xốp, giàu dinh dưỡng bằng cách trộn phân, mùn cưa, xơ dừa,... vào đất để cây phát triển nhanh chóng.

  • Trồng cây: Đào các hố sâu khoảng 25cm, tháo bầu cây giống và đặt cây vào giữa hố. Lấp đất vào phần rễ và lẫy tay ấn xuống đất để cây không bị nghiêng. Tưới nước thường xuyên trong 2 tuần đầu để cây ổn định.

  • Tưới nước: Lượng nước tưới có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của cây. Bạn nên cân nhắc tần suất tưới phù hợp với điều kiện thời tiết và thổ nhưỡng. Giai đoạn đầu cần tưới mỗi ngày, sau đó điều chỉnh về 2-3 lần/tuần.

  • Bón phân: Cây Dổi cần lượng phân bón phù hợp để cung cấp đủ chất dinh dưỡng và cho ra nhiều quả. Bón phân mỗi 2 tháng với khoảng 10kg phân chuồng kết hợp với các loại phân khác như đạm, ure, lân, kali.

  • Làm cỏ: Làm sạch cỏ xung quanh gốc cây trước khi bón phân. Việc này giúp cây hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn và ngăn ngừa sâu bệnh.

  • Kiểm soát sâu bệnh: Hạt Dổi ít gặp sâu bệnh, nhưng thường gặp sâu đục lá. Bạn có thể sử dụng thuốc trừ sâu hoặc thuốc bảo vệ thực vật để giảm thiểu tác động của sâu bệnh.

Giá và nơi mua hạt Dổi

Giá hạt Dổi phụ thuộc vào loại cây và đơn vị cung cấp trên thị trường. Dưới đây là mức giá trung bình:

  • Cây Dổi giống: Khoảng 30.000 - 50.000 đồng/cây.

  • Hạt Dổi tươi: Khoảng 200.000 - 300.000 đồng/kg.

  • Hạt Dổi khô: Khoảng 450.000 - 2.500.000 đồng/kg, tùy loại.

Bạn có thể tìm mua cây Dổi giống tại các vườn ươm, cửa hàng cây giống. Còn hạt Dổi có thể mua ở chợ, siêu thị hoặc các cửa hàng đặc sản Tây Bắc. Nếu không tìm thấy ở các cửa hàng truyền thống, bạn cũng có thể mua trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử, website hoặc mạng xã hội.

Trên đây là toàn bộ thông tin liên quan đến cây Dổi, tác dụng, cách trồng và chăm sóc. Nếu bạn cần biết thêm thông tin về các loài cây và hoa khác, hãy ghé thăm ngay Khu Vườn Xanh để cập nhật chi tiết, nhanh chóng và chính xác nhất.

1